Both ENDS

Zoeken
En
Nl
Blog / 21 januari 2020

Palmolie, water en vrouwen: het belang van gender in het stroomgebied

Fotoverslag - Zoals in veel gemeenschappen in Indonesië, draait het leven in Semanga (West Kalimantan) om een rivier. De ongeveer 90 huizen volgen de oever van de rivier de Sambas, elk met een pad naar een klein ponton waar visvallen en manden staan opgestapeld en boten zijn vastgebonden.

Generaties lang was de rivier de basis voor de welvaart en het welzijn van de gemeenschap; de rivier zorgt voor vers drinkwater, spoelt hun toiletten en wast hun afval weg; de rivier is de snelweg naar de dichtstbijzijnde stad, een primaire voedselbron, een plek om te baden, wassen en spelen, een bron van levensonderhoud, en de waterstand in de natte en droge seizoenen markeren de hoogtepunten van de sociale en culturele kalender van de gemeenschap.

"...en toen kwamen de plantages."

12_-_Drainage_canal_in_an_oil_palm_plantation_near_
Afwateringskanaal op een palmolieplantage nabij Semanga

Maar de rivier begon te veranderen toen eind jaren negentig palmolieplantages arriveerden, en het leven van de mensen in Semanga veranderde mee. Eerder dit jaar bezocht ik Semanga met onze lokale partnerorganisaties Ecoton en Gemawan. De verhalen die ik hoorde waren zowel hartverscheurend als inspirerend.

Palmolieplantages zijn berucht vanwege hun ecologische en sociale gevolgen, maar er is nog relatief weinig bekend over de invloed van palmolieplantages op lokale watervoorraden en stroomgebieden. Daarom steunt Both ENDS samen met partners lokale gemeenschappen in twee districten in West-Kalimantan bij het begrijpen van de impact van omliggende palmolieplantages op hun rivieren, waterbronnen, gezondheid en levensonderhoud. In Semanga werken Ecoton en Gemawan met vrouwen om rivierverontreiniging in kaart te brengen in het kader van een onderzoeks- en belangenbehartigingsproject, ondersteund door ELSAM.

13_-_Members_of_the_village_women_s_group_testing_d
Leden van de vrouwengroep testen water uit het afwateringskanaal op de aanwezigheid van vervuiling door pesticiden en kunstmest.

"We weten dat de rivier ziek is."

De mensen in Semanga weten dat de rivier verziekt is door de vervuiling.

De Sambas en zijn zijrivieren die langs de plantages stromen, vormden voor veel vissoorten een schuil- en broedplaats. De rivier stond bekend om zijn gigantische zoetwatergarnalen. Nu zijn de wateren verstikt door de giftige afvoer van de plantages en palmoliemolens stroomopwaarts. Er zijn nog maar weinig vissen en veel vissoorten zijn verdwenen, waaronder een aantal van de Rode Lijst van bedreigde soorten van de IUCN. Het is jaren geleden dat er een reuzengarnaal is gezien in Semanga.

4_Two_members_of_the_Semanga_women_s_group_test_th
Twee leden van de Semanga-vrouwengroep testen het niveau van zware metalen in de Sambas.

Als visser kun je in Semanga niet langer meer je brood verdienen.

Veel dorpelingen vertrouwen nu op hun kleine stukjes land met rubberbomen en op werk op de plantage voor hun levensonderhoud. Beide zijn extreem zwaar werk, waarbij mannen en vrouwen elke dag rond 3 uur 's ochtends naar hun rubberbomen gaan voordat de hete zon opkomt, om in het donker rubber te tappen. Om 7 uur keren ze terug naar huis voor het ontbijt en om hun kinderen te zien, voordat ze naar de plantage gaan om te werken tot de vroege middag.

Vrouwen ondervinden de negatieve gevolgen het sterkst, omdat ze ook verantwoordelijk zijn voor huishoudelijke taken zoals wassen, schoonmaken en koken, en voor hun kinderen zorgen. Vrouwen werken bovendien als 'sproeiers' op de plantages - arbeiders die pesticiden en herbicide spuiten en kunstmest verspreiden, terwijl mannen worden ingezet om het zware werk te doen - zij oogsten de trossen uit de hoge palmen en laden ze op vrachtwagens. Sproeiers worden zelden voorzien van voldoende veiligheidsuitrusting; het is dan ook niet verwonderlijk dat velen chronische gezondheidsproblemen hebben door de langdurige blootstelling aan gevaarlijke chemicaliën.

"De rivier stinkt en laat een vettig gevoel achter op je huid dat er niet kan worden afgewassen."

5_-_Riska_Darmawanti_of_Ecoton_testing_water_in_a_
Riska Darmawanti van Ecoton test water in een zijrivier van de Sambas

Er zijn meer problemen. Nu het rivierwater te vervuild is om te drinken, moet elk gezin tijdens het regenseizoen regenwater opvangen. Wanneer hun watervoorraden opraken in het droge seizoen, moeten ze water kopen in de dichtstbijzijnde stad of water verzamelen uit stroomopwaarts gelegen bronnen. Aangezien schoon water schaars en duur is, wassen en baden alle gezinnen nog steeds in de rivier. Hier lijdt hun gezondheid onder. Iedereen in Semanga heeft last van huidirritaties; een rode jeuk die niet weggaat, en een vettig gevoel dat je er niet afwast. Dit heeft vooral effect op kinderen, die graag in de rivier zwemmen en spelen, vooral tijdens het droge seizoen wanneer de waterspiegel laag en het verontreinigingsniveau hoger is. Ik vraag de vrouwen hoe de mensen in de gemeenschap de jeuk en irritatie kunnen verdragen. Ze antwoorden simpelweg dat dit 'het nieuwe normaal' in Semanga is - mensen hebben geen andere keuze dan het te accepteren.

7_-_Members_of_the_Kampai_women_s_group_in_front_o
Leden van de Kampai-vrouwengroep voor het mededelingenbord van de gemeenschap waar ze hun testresultaten opschrijven
.

Om de gemeenschap te helpen bij het in kaart brengen en begrijpen van het verband tussen de plantages, de rivier, de visstand en hun gezondheid, leren Ecoton, Gemawan en ELSAM een groep lokale vrouwen hoe ze het rivierwater kunnen testen op verschillende verontreinigingen. De resultaten en implicaties communiceren ze naar de rest van de gemeenschap. De vrouwen, die hun groep 'Kampai' noemen, naar een gigantisch gras dat in overvloed groeit in de ondiepe wateren van de rivier, werken een bord in de gemeenschap bij met hun resultaten. Ze gebruiken indicatoren zoals PH, zware metalen, vaste stoffen en bacteriën om de gezondheid van de rivier te bepalen. Ze spreken ook met vrouwen die op de plantages werken over de soorten pesticiden, herbiciden en meststoffen die ze gebruiken, welke veiligheidsuitrusting ze krijgen en of ze gezondheidsproblemen hebben.

6_-_water_samples_can_be_assessed_with_the_use_of_
Watermonsters kunnen worden geanalyseerd met simpele hulpmiddelen

De vrouwen en de betrokken organisaties hopen dat het koppelen van de vervuiling in de rivier aan de op de plantages gebruikte chemicaliën de deuren voor de gemeenschap opent om met lokale autoriteiten en politieke vertegenwoordigers over mogelijke oplossingen te spreken.

De Kampai-vrouwen zijn wel bang dat als ze hun bezorgdheid uiten over de vervuiling in de rivier, andere leden van de gemeenschap hen niet zullen ondersteunen, vooral als ze de palmolieplantages betrekken waar veel mensen in het dorp nu werken en van afhankelijk zijn voor hun inkomen. De Semanga-gemeenschap zit, net als talloze andere gemeenschappen in palmolieplantagegebieden, in de val: nadat de plantages hun middelen van bestaan hebben verwoest, hebben ze weinig andere keuze dan op diezelfde plantages te werken om te overleven.

8_-_A_member_of_Kampai_updates_the_public_notice_bEen lid van Kampai werkt het mededelingenbord bij met de resultaten van de dag.

Desalniettemin geven de Kampai-vrouwen het goede voorbeeld en lichten ze hun dorpsgenoten voor over vervuiling, gezondheid, hygiëne, sanitaire voorzieningen en afvalbeheer. Langzaam bouwen ze steun op binnen de gemeenschap en verkrijgen momentum om de riviervervuiling en de krachtige plantagebedrijven erachter aan te pakken. Hun verhalen inspireren anderen - waaronder mij - om hoopvol te blijven dat een ander 'nieuw normaal' mogelijk is in Semanga: een verenigde gemeenschap rond een gezonde rivier die weer bruist van het leven.

"The pollution needs to be stopped somewhere and it can start with me."

9_-_Atika_a_member_of_the_Kampai_women_s_groupAtika, a member of the Kampai women's group

"I joined Kampai because I was curious about what was happening and I hoped I would learn new skills. I feel responsible to help the river because it is now so polluted by the oil palm plantations and other waste. I wanted to act, but wasn't sure what I could do. My husband used to be a fisherman but his livelihood has been ruined. Now he travels to Sanggau [about 600km away] each year to help with the honey harvest. When he is in Semanga he lays fish traps every three days but the catch is so small it cannot support our family. During the dry season there are no fish at all.

The pollution needs to be stopped somewhere and it can start with me. I hope to see the fish return and that people will stop throwing their garbage into the river. Being part of Kampai is key to achieving that."

"I hope the next generation will be able to use the river again like we did as children"

10_-_Siti_Hajar_a_member_of_the_Kampai_women_s_groSiti Hajar, a member of the Kampai women's group

"I like to try new things and be involved in community life, so I agreed to be involved in Kampai when I heard the group would have a focus on the river. The river is a source of life, so the health of the river is important for me. Before the palm oil plantations arrived, we used the river for drinking and cooking, but now it can't be used because it's not safe. Now sometimes when we bathe there is a yellow colour in the water that we can't wash off with soap. We all suffer itchy skin in the dry season. I hope the next generation will be able to use the river again like we did as children."

"I'm worried about my children's health and the future of all children in the village. I decided to do something about it"

11_-_Yanti_a_member_of_the_Kampai_women_s_groupYanti, a member of the Kampai women's group

"My family's livelihood depends on the river, I wash my clothes in the river, I bathe my children in the river and we all used to drink from the river. Since joining Kampai I've become very conscious of the river pollution and my own waste. I see families throwing their rubbish and children's diapers in the river. I'm worried about my children's health and the future of all children in the village. I decided to do something about it, so I bought washable nappies from the city and introduced them in in the village. Now I sell them here. I hope to convince all women in Semanga to use washable nappies so that soon there won't be any diapers floating in the river anymore."

Voor meer informatie

Lees meer over dit onderwerp