Onderzoek: FMO schoot tekort in controle bij project verbonden aan moord Berta Cáceres

FMO’s financiering doorgesluisd

De onderzoekers laten zien dat het herleiden van de financiering van FMO voor illegale praktijken kon gebeuren omdat de Nederlandse Ontwikkelingsbank regels ter voorkoming van fraude en witwassen niet effectief implementeerde. FMO’s client DESA voldeed bijvoorbeeld niet aan een aantal contractuele verplichtingen onder de leningsovereenkomst met FMO en de andere banken. Het rapport concludeert dat 67% van FMO’s financiering werd doorgesluisd naar rekeningen om illegale praktijken te financieren. Zo werden illegale surveillance- en inlichtingenoperaties, gewapende invallen, en uiteindelijk de moord op Berta Cáceres gefinancierd.

 

Opvallend is dat FMO, ondanks haar cruciale rol bij de financiering van het Agua Zarca project, niet is ingegaan op het verzoek van de commissie om verdere informatie over de zaak te delen. Wout Albers, advocaat bij Global Justice Association: “De bevindingen van GIEI tonen aan dat de zaak Berta Cáceres - ondanks veroordelingen van een aantal individuen - nog lang niet opgelost is en dat de sleutel voor het identificeren van de mogelijke intellectuele daders ligt bij het criminele netwerk van bedrijven en bankiers achter DESA.”

 

Rapport: Monitoring onvoldoende

Het rapport is ook kritisch op het handelen van Monkey Forest Consulting, dat onderzocht in hoeverre DESA zich hield aan FMO’s regelgeving. Anne de Jonghe, senior beleidsadviseur bij milieu- en mensenrechtenorganisatie Both ENDS: “Ondanks de problematische rol die MFC speelde bij het Agua Zarca project, is FMO tot zeer recent blijven samenwerken met Monkey Forest Consulting. Opvallend is dat dit bureau ook een rol speelt in de beoordeling van het controversiële Manilla Bay project, dat ondanks de negatieve impact op mens en milieu, uiteindelijk toch door de Nederlandse publieke exportkredietverzekeraar Atradius DSB is verzekerd. Dit onderstreept dat Nederlandse publieke financiers grote moeite hebben om de papieren werkelijkheid achter hun besluiten grondig te controleren. Hierdoor worden risico's op fraude, corruptie en mensenrechtenschendingen structureel onderschat.”

 

Pijnlijke tekortkomingen

De gedetailleerde inzichten in financieringsstructuren en controlemechanismen in het rapport wijzen op pijnlijke tekortkomingen in de wijze waarop het Nederlandse handels- en investeringsinstrumentarium toezicht houdt op cliënten en ingehuurde consultants.Zo concludeerde een ander recent rapport dat de bovengenoemde Nederlandse exportkredietverzekeraar Atradius DSB vaak niet hoeft te voldoen aan wetten ter voorkoming van terrorismefinanciering en witwassen. Anne de Jonghe: “Nederland loopt via dit instrumentarium niet alleen het risico om medeverantwoordelijk te zijn voor mensenrechtenschendingen, maar draagt zo het risico ook bij te dragen aan ondermijning van anti-fraude en anti-witwasregulering ten bate van criminele netwerken.”

 

De weg vooruit

Het rapport wijst een duidelijke weg vooruit voor gerechtigheid na de moord op Berta Cáceres: herstelbetalingen aan een fonds voor de slachtoffers door alle betrokken partijen, inclusief FMO, en volledige openheid over wat er is gebeurd. Daarnaast heeft het Nederlandse handels- en investeringsinstrumentarium een grote opdracht voor zich liggen. In een tijd waarin het handelsbelang voorop wordt gesteld, is het cruciaal dat mensenrechten niet ondersneeuwen en fraude wordt voorkomen. “Nederlandse publieke instellingen investeren vaak in landen die kwetsbaar zijn voor corruptie en fraude,” zegt Anne de Jonghe. “Zulke investeringen brengen aantoonbare risico’s op mensenrechtenschendingen met zich mee. Dit rapport onderstreept dat het tijd is voor FMO, Atradius DSB en andere publieke instrumenten zoals Invest International om de lessen uit dit rapport te erkennen.”