Both ENDS partner vermoord op Filipijns toeristeneiland
Wij zijn geschokt over de moord op Dexter Condez, de 26-jarige leider van de inheemse Ati gemeenschap op de Filipijnen. Afgelopen vrijdag 22 februari is hij doodgeschoten op het toeristeneiland Boracay. Hoewel er nog geen verdachten zijn opgepakt, denkt de politie het motief moet worden gezocht in een geschil over een stuk grond tussen de Ati stam en projectontwikkelaars. Ons medeleven gaat uit naar zijn familie, vrienden en de mensen met wie hij gewerkt heeft.
Resort of leefgebied?
De jonge Condez was de woordvoerder van de Boracay Ati Tribal Organization (BATO), een groep die zich inzet voor de landrechten van de Ati stam op Boracay. Het eiland Boracay is een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van de Filipijnen en de witte stranden zijn al jarenlang enorm in trek bij zowel vakantiegangers als investeerders. De Ati behoren tot de oorspronkelijke bewoners van Boracay, maar in het toeristische leven is daar weinig van te merken. Door de bouw van grote resorts is hun oorspronkelijke leefgebied de afgelopen jaren steeds kleiner geworden en zijn veel Ati gedwongen hun land te verlaten. Om op te komen voor de rechten van de Ati stam is de BATO opgericht. Als jonge en inspirerende leider van de Ati heeft Condez veel betekend voor de Ati gemeenschap. Hij was altijd erg enthousiast om de kennis die hij opdeed tijdens trainingen en cursussen te delen met zijn stamleden.
Geen erkenning
Volgens de lokale politie was Condez vrijdagavond onderweg naar huis na een vergadering met verschillende stamhoofden in Brgy toen hij werd neergeschoten. Condez werd met spoed naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis gebracht, maar bezweek onderweg aan de meerdere schotwonden in zijn lichaam. Het motief achter de moord wordt door de politie gezocht in stuk grond op het eiland dat sinds april 2012 door de Ati wordt bezet. In 2011 is dit stuk land door een officieel certificaat van de National Commission of Indigenous People aan de Ati gemeenschap toegekend, maar meerdere projectontwikkelaars en investeerders hebben ondanks dat hun zinnen op de lap grond gezet.
Samenwerking met Both ENDS
Both ENDS werkt sinds 2007 samen met de Ati gemeenschap in het kader van het Non-Timber Forest Products Exchange Programma (NTFP). Dit programma zet zich onder andere in voor de landrechten van inheemse volken in Zuid- en Zuidoost Azië, die vaak worden bedreigd door ontbossing, landonteigening en gedwongen vertrek uit natuurreservaten. Ook de rijke Ati cultuur, die een unieke bijdrage levert aan het Filipijnse culturele erfgoed, komt hierdoor in gevaar. Om meer aandacht te krijgen voor de inheemse culturen heeft Condez regelmatig meegeholpen in het organiseren van door Both ENDS gesteunde Food Festivals, zoals het Dimgo ke Eata Ribo Festival in februari 2012. Paul Wolvekamp, voorzitter van het NTFP programma bij Both ENDS: “Dexter was een hele gedreven, intelligente jongeman die met passie streed voor de rechten van zijn stam en geloofde in een betere toekomst.”
Strijd voor rechten gaat door
Officieel politieonderzoek moet nog uitwijzen of projectontwikkelaars daadwerkelijk verantwoordelijk zijn voor de moord van Condez, maar veel pijlen wijzen in deze richting. De trieste moord op Condez laat de spanningen zien tussen de rechten van inheemse volken en de belangen van investeerders. De internationale gemeenschap wacht nu op de Filipijnse regering om actie te ondernemen om de veiligheid van de Ati en andere inheemse stammen te kunnen waarborgen en het proces van landerkenning te versnellen.
Foto: Dexter Condez door Chaya Ocampo Go
Lees meer over dit onderwerp
-
Nieuws / 10 April 2026Both ENDS: het versterkte klachtenmechanisme van FMO is een stap vooruit, maar er blijven nog grote tekortkomingen bestaan
Both ENDS juicht het versterkte onafhankelijke klachtenmechanisme (ICM) van de ontwikkelingsfinancieringsinstellingen FMO, DEG en Proparco toe als een belangrijke stap voorwaarts op het gebied van verantwoordingsplicht. Door rechtstreeks samen te werken met gemeenschappen die te maken hebben met ontwikkelingsprojecten, zien we dagelijks hoe essentieel het is dat mensen toegang hebben tot het rechtssysteem wanneer zij schade ondervinden in naam van de ontwikkeling. Voor veel gemeenschappen is dit mechanisme een van de weinige manieren waarop schade in verband met deze ontwikkelingsbanken formeel kan worden erkend en aangepakt.
-
Nieuws / 9 April 2026Minister Sjoerdsma organiseert rondetafelgesprekken met het maatschappelijk middenveld
Onze directeur van Both ENDS, Karin van Boxtel, had het genoegen een gesprek te modereren dat gericht was op de onderdrukking van de maatschappelijke ruimte.
-
Nieuws / 26 March 2026Nieuw project: Klimaatverantwoordelijkheid in de EU-handel
Met het nieuwe project “Klimaatverantwoordelijkheid in de EU-handel: het testen van het SEP en de DAG’s voor de handhaving van klimaatgerelateerde vrijhandelsovereenkomsten” onderzoekt Both ENDS, met steun van de European Climate Foundation, hoe het Europese klachtenmechanisme (SEP) en de binnenlandse adviesgroepen (DAG’s) effectiever kunnen worden ingezet om klimaatverantwoordelijkheid te bevorderen. Het project heeft een looptijd van 13 maanden en loopt tot eind 2026.
-
Nieuws / 19 March 2026Winnaars ILED ‘Women Are Educators Award’ bekend
Onze partnerorganisatie ILED (Indigenous-led Education Network) presenteerde deze maand de zeven winnaars van De ILED ‘Women Are Educators Award’. Het gaat om vrouwen die een buitengewone rol spelen bij het doorgeven van kennis, zowel in formele als informele onderwijssituaties.
-
Dossier /Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA)
GAGGA bundelt de krachten van de vrouwenrechten- en milieubewegingen om een wereld te realiseren waarin vrouwen toegang hebben tot hun rechten op water, voedselveiligheid en een schone, gezonde en veilige omgeving.
-
Nieuws / 27 February 2026Both ENDS versterkt veerkracht van vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd dankzij meerjarige bijdrage van de Postcode Loterij
In de afgelopen jaren ontving Both ENDS een extra bijdrage van €875.000 van de Postcode Loterij voor het Autonomy & Resilience Fund (2022–2025), uitgevoerd samen met de Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA). Hiermee konden we vrouwelijke activisten en hun gemeenschappen steunen met flexibele, op vertrouwen gebaseerde financiering, zodat zij urgente milieu- en klimaatproblemen naar eigen inzicht konden aanpakken. Belangrijk, omdat vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd steeds vaker te maken krijgen met klimaatverandering, repressie en een krimpende civiele ruimte.
-
Nieuws / 17 February 2026Civic space at the frontlines: "Smeed sterke coalities om repressieve regimes tegen te gaan"
Vandaag blikken we terug op een inspirerend evenement Civic space at the frontlines - Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy. Het panel bestond uit Michel Forst, speciaal rapporteur van de VN voor milieuactivisten onder het Verdrag van Aarhus, Suzanne Kröger, parlementslid voor GroenLinks–PvdA, dr. Margit van Wessel, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Wageningen, Anne de Jonghe, beleidsadviseur bij Both ENDS, en Jonila Castro, nationaal woordvoerder van Kalikasan People's Network for the Environment. Met een publiek van maatschappelijke organisaties, academici, deskundigen op het gebied van verantwoordingsplicht en studenten bespraken we de effecten van Nederlandse economische activiteiten op milieuactivisten en hoe we steun kunnen bieden aan hen die in de frontlinie staan, in de strijd voor het milieu en de mensenrechten.
-
Nieuws / 2 February 2026Reactie op coalitieakkoord D66-VVD-CDA
Coalitie: Herstel de afbraak en durf verder te gaan
Als Both ENDS zien we in dit coalitieakkoord een aantal voorzichtige stapjes in de goede richting. De groene lijn wordt licht ingezet, er is weer aandacht voor vrouwenrechten, het belang van het maatschappelijk middenveld wordt erkend en er wordt gesproken over handelsverdragen met aandacht voor wederzijdse belangen. Echter, zonder structurele verandering in hoe we handelen, investeren en samenwerken, blijven mooie woorden lege hulzen.
-
Dossier /Op zoek naar gerechtigheid voor de door Vale's mijnbouwrampen getroffen gemeenschappen in Mariana en Brumadinho
In 2015 en 2019 werd de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais getroffen door twee ernstige mijnrampen in Mariana en Brumadinho, veroorzaakt door hetzelfde mijnbouwbedrijf: Vale. Sindsdien streven de getroffen gemeenschappen naar gerechtigheid, via strafrechtelijke vervolging van de verantwoordelijken en een eerlijke schadevergoeding voor het verlies van hun dierbaren, hun huizen en hun middelen van bestaan. Both ENDS ondersteunt lokale maatschappelijke organisaties door hun streven naar gerechtigheid onder de aandacht te brengen van een internationaal publiek en, meer specifiek, door Nederlandse investeerders in Vale bewust te maken van de hoge risico's die de activiteiten van dit bedrijf met zich meebrengen voor mens en milieu.
-
Nieuws / 2 February 2026Zeven jaar na Brumadinho: straffeloosheid laat Vale’s rampen voortduren
Alweer 7 jaar geleden stortte de dam van mijnbouwbedrijf Vale in Brumadinho (Brazilië) in, waarbij maar liefst 272 mensen omkwamen en de omgeving ernstig werd vervuild. Terwijl de nabestaanden herdenken en strijden voor gerechtigheid, gaat de vervuiling nog altijd door.
-
Evenement / 26 January 2026Civic space at the frontlines
Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy
Both ENDS invites you to an interactive dialogue with experts from the UN, policy, academia, and civil society on environmental defenders and international trade. Together, we will explore how citizens, policymakers, academics, and activists can defend civic space and support those on the frontlines of environmental and human rights struggles. With a focus on the Netherlands’ role in international trade and investment policy, and drawing on the experiences of activists from the Philippines, the event aims to foster solidarity and identify strategic priorities to better protect environmental defenders amid the global crackdown on civic space
-
Nieuws / 22 January 2026Shell start nieuwe arbitrageprocedure tegen Nederland over nasleep gaswinning Groningen
Shell klaagt Nederland aan in een nieuwe poging om verantwoordelijkheid te ontwijken voor de gevolgen van decennia van gaswinning in Groningen. Jarenlang veroorzaakte de gaswinning aardbevingen, werden meer dan honderdduizend woningen beschadigd, en leven bewoners in voortdurende onzekerheid, nog steeds wachtend op herstel, versterking en gerechtigheid.
-
Dossier /Agua Zarca: inheemse strijd tegen stuwdam kost levens
Inheemse Hondurezen verzetten zich tegen de Agua Zarca-dam. De strijd heeft meerdere levens gekost, waaronder dat van Berta Cáceres. Na grote druk trok de Nederlandse FMO zich terug uit het project.
-
Voor de pers / 13 January 2026Onderzoek: FMO schoot tekort in controle bij project verbonden aan moord Berta Cáceres
TEGUCIGALPA/UTRECHT, 12 januari 2026 – De moord op de inheemse milieuactivist Berta Cáceres, die bijna 10 jaar geleden plaatsvond in Honduras, blijkt het resultaat te zijn van een georganiseerde criminele operatie, waarbij fondsen van Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO misleid werden om illegale activiteiten te financieren. Dat concludeert het vandaag verschenen onderzoeksrapport van de onafhankelijke commissie ingesteld door de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten, de Hondurese staat en de nabestaanden van Berta Cáceres. FMO was jarenlang een belangrijke financier van het Agua Zarca-project. Berta Cáceres streed als inheemse leider tegen deze omstreden dam, en werd om die reden in maart 2016 vermoord.
-
Dossier /Gas in Mozambique
In 2011 werd in het noorden van Mozambique, in de kustprovincie Cabo Delgado, één van de grootste gasvoorraden ter wereld gevonden. Er wordt in totaal 25 miljard dollar geïnvesteerd om het gas te kunnen winnen. Tientallen multinationals en financiers zijn betrokken bij deze snelle ontwikkelingen. Voor mensen die in Cabo Delgado wonen is het heel moeilijk om enige invloed uit te oefenen op de plannen en activiteiten, terwijl zij de negatieve gevolgen ondervinden. Zij raken land kwijt door de komst van al deze bedrijven.
-
Blog / 11 December 2025Reflecties over het werken aan Nederlandse financiering voor Mozambique LNG
Door Anne de JongheAfgelopen dinsdag ontving ik een kort sms'je met groot nieuws: de minister had zojuist aangekondigd dat het financieringsbeleid voor het Mozambique LNG-project was stopgezet. Het was een besluit waar ik – samen met zoveel anderen – jarenlang voor heb gevochten. Pas nu, meer dan een week later, begint het langzaam tot me door te dringen dat we echt hebben gewonnen. Dat jaren van doorzettingsvermogen, frustratie, discussies en onderzoeken uiteindelijk tot dit resultaat hebben geleid. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.
-
Dossier /Exportkredietverzekeringen: wie betaalt de rekening?
Both ENDS pleit bij de overheid voor het uitsluitend verlenen van exportkredietverzekeringen aan duurzame projecten die geen sociale- en milieuschade aanrichten in het land waar ze plaatsvinden.
-
Voor de pers / 2 December 2025Einde Nederlandse betrokkenheid bij controversieel gasproject in Mozambique in zicht na terugtrekking TotalEnergies uit Nederlandse verzekering
DEN HAAG/CABO DELGADO, 1 december 2025 - Vandaag heeft minister van Financiën Eelco Heinen bekendgemaakt dat TotalEnergies zich terugtrekt uit een Nederlandse exportkredietverzekering van $640 miljoen voor een controversieel gasproject in Mozambique. Ondanks dat de Nederlandse regering jarenlang om deze beslissing heen heeft gedraaid, is hiermee alsnog een deel van de Nederlandse betrokkenheid bij dit desastreuze project beëindigd.
-
Dossier /Inheemse gemeenschappen bedreigd door Barro Blanco-dam in Panama
De Barro Blanco-dam in Panama zet inheems land onder water, met financiering uit Nederland. Both ENDS maakt zich hard voor de naleving van de rechten van de inheemse gemeenschappen rond de dam.
-
Publicatie / 27 November 2025
