Indonesische NGO’s: “Geef de vis terug aan het volk!”
In een klein dorpje in Puncak aan de rivier de Ciliwung, ongeveer 500 kilometer stroomopwaarts vanaf waar deze uitmondt in de zee bij Jakarta, woont Sophia. De rivier is haar leven: ze drinkt eruit, wast erin, kookt ermee en ze gebruikt water uit de rivier om de gewassen op haar kleine akkertje mee te begieten. Maar er zijn een heleboel anderen die ook van het mooie en koele klimaat willen genieten. Bosgebied en land om Sophia’s dorp heen is geschikt gemaakt voor villa’s, restaurants, theeplantages en nieuwe nederzettingen. De rivier raakt vervuild door afval en door gebrek aan sanitaire voorzieningen, en Sophia heeft steeds minder toegang tot schoon water.
Ook de dorpen stroomafwaarts klagen over het plastic afval dat langs hun rivieroevers blijft hangen, de dalende visvangst en het water dat alsmaar smeriger wordt. Nog verder naar het Noorden, in Jakarta, hebben ze te kampen met overstromingen. Allemaal veroorzaakt door het verdwijnen van bos stroomopwaarts, zeggen ze daar.
Vis terug aan het volk
Over de hele wereld zorgt bebouwing in kwetsbare bovenstroomse gebieden en langs de rivieroevers voor overstromingen, vervuiling en daling van de visstand. Meestal hebben plaatselijke bewoners daar niets over te zeggen. Zij hebben geen toegang meer tot voldoende schoon water, zien hun visvangsten teruglopen en kunnen er vaak niets tegen doen. “Dat moet anders en dat kán ook. Dat hebben we in de afgelopen jaren laten zien”, zegt Christa Nooy. Ze was kortgeleden in Indonesië, waar zij al jaren voor Both ENDS samenwerkt met een aantal lokale organisaties om rivierbeheer zo duurzaam, eerlijk en participatief mogelijk te maken. Deze vijf organisaties hebben nu samen een verklaring opgesteld. Daarin stellen ze dat ze het beheer van stroomgebieden gaan verbeteren door samen te werken met de bewoners, maar ook met lokale overheden en andere belanghebbenden, zoals bedrijven die water gebruiken. “Wij geven de vis terug aan het volk!” is de leuze.
Hoofdkwartier in Afrika
Die aanpak, de zogenaamde ‘Negotiated Approach’ is niet nieuw. Die werd al decennia geleden ontworpen in India en al jaren door Both ENDS en partners op verschillende plekken in de wereld - met succes – in praktijk gebracht. In verschillende stroomgebieden India, Bangladesh, Costa Rica en Peru hebben lokale organisaties voor elkaar gekregen dat álle belanghebbenden kunnen meebeslissen over het duurzame beheer en de eerlijke verdeling van het water uit hun rivier. In de afgelopen twee jaar heeft Both ENDS de Negotiated Approach geïntroduceerd in Afrika, om ook daar samen met organisaties uit een aantal Afrikaanse landen, te zorgen dat plaatselijke boeren, vissers, herders, bedrijven en overheden samen kunnen onderhandelen over het beheer van hun rivieren. De Mono-rivier, die dwars door Togo en Benin loopt, wordt nu bijvoorbeeld beheerd door een watercommissie waarin ook vertegenwoordigers uit de gemeenschappen zitten. Om ook in andere Afrikaanse landen dit soort successen te behalen, hebben de Afrikaanse organisaties en Both ENDS samen een hoofdkwartier gesticht in Lomé in Togo: de AfriWaterCoP, waarbij CoP staat voor Community of Practice.
Afrikaanse lessen in Indonesië
“Eén van de redenen dat ik in Indonesië was, was om te kijken of er daar óók behoefte is om zo’n Community of Practice op te richten”, legt Christa uit. “Daarom waren er twee Afrikaanse partners mee die konden vertellen over hun ervaringen. We hadden verschillende workshops georganiseerd, en iedereen was erg enthousiast over het idee van een ‘IndoWaterCoP’. In maart 2015 komen we weer bij elkaar om heel praktisch te bekijken welke problemen er spelen en welke stappen we daarvoor het best kunnen nemen. Dan kan de IndoWaterCoP echt worden opgericht en aan de slag. In Teluk Meranti bijvoorbeeld, een dorpje aan de Kampar rivier in de provincie Riau, wil één van de organisaties samen met de bevolking een plan maken voor verbetering van toegang tot drinkwater en sanitaire voorzieningen. En dat is maar één van de vele plannen die er zijn. ”
Lees de declaratie hier
Projectpagina 'Negotiated Approach in Indonesië'
2 september 2014: Een nieuw hoofdkwartier
21 juli 2014: Succes: de Mono river (Togo, Benin) heeft een bestuur, negotiated approach kan van start
12 februari 2014: Afrika aan de IJssel
3 februari 2014: Afrikaanse partners in water 'software' zijn aangekomen
Lees meer over dit onderwerp
-
Nieuws / 2 February 2026Zeven jaar na Brumadinho: straffeloosheid laat Vale’s rampen voortduren
Alweer 7 jaar geleden stortte de dam van mijnbouwbedrijf Vale in Brumadinho (Brazilië) in, waarbij maar liefst 272 mensen omkwamen en de omgeving ernstig werd vervuild. Terwijl de nabestaanden herdenken en strijden voor gerechtigheid, gaat de vervuiling nog altijd door.
-
Evenement / 26 January 2026Civic space at the frontlines
Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy
Both ENDS invites you to an interactive dialogue with experts from the UN, policy, academia, and civil society on environmental defenders and international trade. Together, we will explore how citizens, policymakers, academics, and activists can defend civic space and support those on the frontlines of environmental and human rights struggles. With a focus on the Netherlands’ role in international trade and investment policy, and drawing on the experiences of activists from the Philippines, the event aims to foster solidarity and identify strategic priorities to better protect environmental defenders amid the global crackdown on civic space
-
Nieuws / 22 January 2026Shell start nieuwe arbitrageprocedure tegen Nederland over nasleep gaswinning Groningen
Shell klaagt Nederland aan in een nieuwe poging om verantwoordelijkheid te ontwijken voor de gevolgen van decennia van gaswinning in Groningen. Jarenlang veroorzaakte de gaswinning aardbevingen, werden meer dan honderdduizend woningen beschadigd, en leven bewoners in voortdurende onzekerheid, nog steeds wachtend op herstel, versterking en gerechtigheid.
-
Dossier /Agua Zarca: inheemse strijd tegen stuwdam kost levens
Inheemse Hondurezen verzetten zich tegen de Agua Zarca-dam. De strijd heeft meerdere levens gekost, waaronder dat van Berta Cáceres. Na grote druk trok de Nederlandse FMO zich terug uit het project.
-
Voor de pers / 13 January 2026Onderzoek: FMO schoot tekort in controle bij project verbonden aan moord Berta Cáceres
TEGUCIGALPA/UTRECHT, 12 januari 2026 – De moord op de inheemse milieuactivist Berta Cáceres, die bijna 10 jaar geleden plaatsvond in Honduras, blijkt het resultaat te zijn van een georganiseerde criminele operatie, waarbij fondsen van Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO misleid werden om illegale activiteiten te financieren. Dat concludeert het vandaag verschenen onderzoeksrapport van de onafhankelijke commissie ingesteld door de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten, de Hondurese staat en de nabestaanden van Berta Cáceres. FMO was jarenlang een belangrijke financier van het Agua Zarca-project. Berta Cáceres streed als inheemse leider tegen deze omstreden dam, en werd om die reden in maart 2016 vermoord.
-
Dossier /Gas in Mozambique
In 2011 werd in het noorden van Mozambique, in de kustprovincie Cabo Delgado, één van de grootste gasvoorraden ter wereld gevonden. Er wordt in totaal 25 miljard dollar geïnvesteerd om het gas te kunnen winnen. Tientallen multinationals en financiers zijn betrokken bij deze snelle ontwikkelingen. Voor mensen die in Cabo Delgado wonen is het heel moeilijk om enige invloed uit te oefenen op de plannen en activiteiten, terwijl zij de negatieve gevolgen ondervinden. Zij raken land kwijt door de komst van al deze bedrijven.
-
Blog / 11 December 2025Reflecties over het werken aan Nederlandse financiering voor Mozambique LNG
Door Anne de JongheAfgelopen dinsdag ontving ik een kort sms'je met groot nieuws: de minister had zojuist aangekondigd dat het financieringsbeleid voor het Mozambique LNG-project was stopgezet. Het was een besluit waar ik – samen met zoveel anderen – jarenlang voor heb gevochten. Pas nu, meer dan een week later, begint het langzaam tot me door te dringen dat we echt hebben gewonnen. Dat jaren van doorzettingsvermogen, frustratie, discussies en onderzoeken uiteindelijk tot dit resultaat hebben geleid. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.
-
Dossier /Exportkredietverzekeringen: wie betaalt de rekening?
Both ENDS pleit bij de overheid voor het uitsluitend verlenen van exportkredietverzekeringen aan duurzame projecten die geen sociale- en milieuschade aanrichten in het land waar ze plaatsvinden.
-
Voor de pers / 2 December 2025Einde Nederlandse betrokkenheid bij controversieel gasproject in Mozambique in zicht na terugtrekking TotalEnergies uit Nederlandse verzekering
DEN HAAG/CABO DELGADO, 1 december 2025 - Vandaag heeft minister van Financiën Eelco Heinen bekendgemaakt dat TotalEnergies zich terugtrekt uit een Nederlandse exportkredietverzekering van $640 miljoen voor een controversieel gasproject in Mozambique. Ondanks dat de Nederlandse regering jarenlang om deze beslissing heen heeft gedraaid, is hiermee alsnog een deel van de Nederlandse betrokkenheid bij dit desastreuze project beëindigd.
-
Dossier /Inheemse gemeenschappen bedreigd door Barro Blanco-dam in Panama
De Barro Blanco-dam in Panama zet inheems land onder water, met financiering uit Nederland. Both ENDS maakt zich hard voor de naleving van de rechten van de inheemse gemeenschappen rond de dam.
-
Publicatie / 27 November 2025
-
Milieurechtvaardige praktijk /De Negotiated Approach: inclusief en duurzaam watermanagement
De Negotiated Approach werkt van onderaf. Deze aanpak geeft gemeenschappen een stem bij het beheer van rivieren, waarborgt eerlijk en duurzaam gebruik van het water en voorkomt aantasting van kwetsbare ecosystemen.
-
Nieuws / 27 November 2025Gemeenschappen en internationaal consortium presenteren gemeenschapsgeleid plan voor natuurgebaseerde adaptatie aan zeespiegelstijging in kustgebieden van Bangladesh
Lokale gemeenschappen in de zuidwestelijke kustregio van Bangladesh hebben -samen met een internationaal consortium waaronder Uttaran, CEGIS en Both ENDS- een door de gemeenschap geleid plan gepresenteerd om klimaatverandering en de versnellende zeespiegelstijging het hoofd te bieden via natuurgebaseerde adaptatie. The People’s Plan for Upscaling Ecosystem-Based Adaptation schetst een opschaalbare strategie, geworteld in lokaal eigenaarschap en generaties aan ervaringskennis. Centraal staat Community-Based Tidal River Management (CBTRM), een bewezen aanpak die wateroverlast vermindert, landophoging stimuleert en ecologisch evenwicht herstelt door samen te werken met natuurlijke getijden- en sedimentprocessen.
-
Dossier /Geen VIP-rechten voor multinationals: Kies voor mens en milieu!
Inheemse volken in Paraguay zien zich bij hun pogingen de grond van hun voorouders terug te vorderen, gedwarsboomd door Duitse investeerders. In Indonesië zijn Amerikaanse mijnbouwbedrijven erin geslaagd nieuwe wetgeving ongedaan te maken die bedoeld was om de economische ontwikkeling van het land te stimuleren en de bossen te beschermen. Dat is de impact die investeringsverdragen kunnen hebben op de ontwikkeling en rechten van de bevolking op sociaal, milieu- en economisch gebied. Waarom? Vooral vanwege zogenaamde 'Investor-to-State Dispute Settlement'-clausules die vaak zijn opgenomen in dit soort verdragen.
-
Blog / 25 November 2025COP30 laat zien waarom het afschaffen van ISDS essentieel is voor echte klimaatactie
In mijn interventie op COP30 sprak ik over één van die krachten: het systeem van investeerder-staatarbitrage (ISDS). Via ISDS kunnen fossiele bedrijven regeringen voor miljarden aanklagen wanneer zij bossen willen beschermen, emissies willen reguleren of een verantwoord fossiel afbouwpad uitstippelen. Alleen al in het Amazonegebied worden honderden olie- en gasprojecten nog steeds beschermd door ISDS-clausules. Dit verandert bosbescherming in een financieel risico en creëert klimaatfinanciering in omgekeerde richting.
-
Dossier /Wetlands without Borders
Via het Wetlands without Borders-programma zetten we ons in voor duurzaam en maatschappelijk verantwoord beheer van het wetlandsysteem La Plata Basin in Zuid-Amerika.
-
Publicatie / 17 November 2025
-
Milieurechtvaardige praktijk /Niet-houten bosproducten (NTFPs)
Ongeveer één op de zes mensen, met name vrouwen, is direct afhankelijk van bossen voor hun levens en levensonderhoud, en dan vooral met betrekking tot voedsel. Dit laat zien hoe belangrijk bossen en niet-houten bosproducten (Non-Timber Forest Products / NTFP's) zijn voor de veerkracht van gemeenschappen. Deze producten zijn voor hen een bron van voedsel, water en inkomsten, maar hebben ook een culturele en spirituele betekenis.
-
Brief / 14 November 2025
Letter: TPAC’s report “Final Judgement Detailed Research MTCS’’
A coalition of Malaysian and international NGOs has released a memorandum in response to the recent TPAC report on the Malaysian Timber Certification Scheme (MTCS). The organizations express serious concerns about the independence, quality, and credibility of the assessment carried out by the Timber Procurement Assessment Committee (TPAC).
-
Dossier /Handelsverdragen
Handelsverdragen hebben vaak niet alleen vergaande gevolgen voor de economie van een land, maar ook voor mens en milieu. Vooral de meest kwetsbare groepen zijn de dupe van internationale handelsverdragen.
