Burgers zeggen NEE! tegen clausule waarmee bedrijven een staat kunnen aanklagen

Waar ging de publieke consultatieronde over?

De online publieke consultatieronde van de Europese Commissie liep van maart tot juli 2014 en ging over investeringsbescherming in het voorgestelde handelsverdrag tussen de EU en de VS (TTIP). Op 13 januari jl. publiceerde de EU een voorlopige analyse van deze consultatie. De meeste respondenten waren tegen TTIP als geheel, of hadden twijfels over de ISDS-clausule en investeringsbescherming in  het verdrag. Velen van hen hadden zorgen over hoe regels van de overheid -die in het publieke belang zijn-  met ISDS nog beschermd zouden kunnen worden, of over de manier waarop dit soort arbitragetribunalen überhaupt functioneert. Maar de meesten spraken zich vooral om principiële redenen uit tegen ISDS.

Wat is TTIP, en wat is het probleem met ISDS?

De eerste onderhandelingen over TTIP gingen in juli 2013 van start. Voorstanders zijn van mening dat het handelsverdrag zowel voor de VS als voor de EU tot meer economische groei zal leiden, terwijl tegenstanders juist denken van niet. Burghard Ilge, beleidsmedewerker bij Both ENDS, legt uit waarom het opnemenvan ISDS in TTIP volgens hem al helemaal een slecht idee is: “Als ISDS onderdeel wordt van TTIP, kan een buitenlandse investeerder nationale overheden aanklagen als hij verwacht dat hij verlies zal lijden door nationale regelgeving. Zelfs als deze regelgeving in het publieke belang is, zoals bijvoorbeeld mileubescherming of regels rond arbeidsomstandigheden. De juridische procedures bij zo'n claim zouden dan in private arbitragetribunalen plaatsvinden in plaats van via het reguliere rechtssysteem. De kans is groot dat landen meer, en vooral hele dure claims op hun bord krijgen. ISDS zorgt er dus voor dat landen bepaalde regels op sociaal gebied of op het gebied van milieubescherming, niet door kunnen voeren omdat ze anders een schadeclaim kunnen verwachten.”

Wat heeft dit alles te maken met Both ENDS?

”Both ENDS is tegen verregaande private eigendomsrechten in internationale investeringsverdragen en tegen investeerder-staatarbitrage. In onze bijdrage aan de consultatie zeggen we onder andere dat een paar technische aanpassingen in de voorlopige versie van ISDS onze zorgen zeker niet zullen wegnemen - zoals de Europese Commissie suggereert.  Both ENDS is blij dat de consultatie in elk geval laat zien veel mensen ISDS een slecht systeem vinden en dat ze er in het algemeen bezorgd over zijn. En dankzij TTIP is de discussie rondom bilaterale investeringsverdragen (BITs) op de kaart gezet, dus we hopen dat ISDS na verloop van tijd helemaal afgeschaft zal worden. Landen zoals Zuid-Afrika en Indonesië hebben onlangs al het initiatief genomen, door hun BIT met Nederland op te zeggen.”

Wat zijn de volgende stappen?

De Europese Commissie zal waarschijnlijk geen beslissingen nemen over de opname van een ISDS-clausule in TTIP tot in de allerlaatste fase van de onderhandelingen. Burghard: “Op het moment is het nog onduidelijk wat de EU Commissie precies zal doen met de input uit de consultatieronde. Dat is even afwachten. Maar één ding is duidelijk: de discussie over ISDS in TTIP heeft geleid tot een belangrijk debat in Europa, dat eigenlijk al lang gevoerd had moeten worden. Het is nu zaak om de ‘lessons learned’ toe te passen op verdragen met ISDS in het algemeen. De heldere boodschap die nu is voortgekomen uit deze TTIP-consultatie moet serieus genomen worden door de Nederlandse overheid. Nederland zal ook haar BITs moeten herzien en we verwachten dan ook binnenkort een eerste reactie vanuit de overheid.”

De (gesloten) EU consultatie

Rapport Europese Commissie resultaten publieke consultatie