Pieter Jansen bij jaarvergadering van de Wereldbank in Tokio

GENEVE/UTRECHT, 12 mei 2026 - Een nieuw rapport van het United Nations Environment Programme (UNEP), Sand and Sustainability: An Essential Resource for Nature and Development, waarschuwt dat de wereldwijde vraag naar zand de ecologische grenzen overschrijdt. De grootschalige winning van zand uit zee- en kustecosystemen leidt tot verlies van biodiversiteit, schade aan kustgemeenschappen en toenemende risico’s in een tijd van klimaatverandering. Nederlandse baggerbedrijven spelen hierin een prominente rol als wereldwijde marktleiders in grootschalige zandwinning en landaanwinning. “Uit onze analyses blijkt dat de baggersector wereldwijd opereert in een systeem waarin ecologische schade en de gevolgen voor kustgemeenschappen structureel worden onderschat, terwijl transparantie en effectieve controle vaak ontbreken,” aldus de Nederlandse milieu- en mensenrechtenorganisatie Both ENDS, die een bijdrage leverde aan het rapport.

Vandaag publiceren Both ENDS en SOMO het rapport Afbouw van ISDS in Nederland: een routekaart. In het rapport brengen we Nederland’s rol in het systeem van ISDS aan het licht en bieden wij praktische handvatten om ISDS af te bouwen.

Both ENDS juicht het versterkte onafhankelijke klachtenmechanisme (ICM) van de ontwikkelingsfinancieringsinstellingen FMO, DEG en Proparco toe als een belangrijke stap voorwaarts op het gebied van verantwoordingsplicht. Door rechtstreeks samen te werken met gemeenschappen die te maken hebben met ontwikkelingsprojecten, zien we dagelijks hoe essentieel het is dat mensen toegang hebben tot het rechtssysteem wanneer zij schade ondervinden in naam van de ontwikkeling. Voor veel gemeenschappen is dit mechanisme een van de weinige manieren waarop schade in verband met deze ontwikkelingsbanken formeel kan worden erkend en aangepakt.

Onze directeur van Both ENDS, Karin van Boxtel, had het genoegen een gesprek te modereren dat gericht was op de onderdrukking van de maatschappelijke ruimte.

Met het nieuwe project “Klimaatverantwoordelijkheid in de EU-handel: het testen van het SEP en de DAG’s voor de handhaving van klimaatgerelateerde vrijhandelsovereenkomsten” onderzoekt Both ENDS, met steun van de European Climate Foundation, hoe het Europese klachtenmechanisme (SEP) en de binnenlandse adviesgroepen (DAG’s) effectiever kunnen worden ingezet om klimaatverantwoordelijkheid te bevorderen. Het project heeft een looptijd van 13 maanden en loopt tot eind 2026.

Onze partnerorganisatie ILED (Indigenous-led Education Network) presenteerde deze maand de zeven winnaars van De ILED ‘Women Are Educators Award’. Het gaat om vrouwen die een buitengewone rol spelen bij het doorgeven van kennis, zowel in formele als informele onderwijssituaties.

In de afgelopen jaren ontving Both ENDS een extra bijdrage van €875.000 van de Postcode Loterij voor het Autonomy & Resilience Fund (2022–2025), uitgevoerd samen met de Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA). Hiermee konden we vrouwelijke activisten en hun gemeenschappen steunen met flexibele, op vertrouwen gebaseerde financiering, zodat zij urgente milieu- en klimaatproblemen naar eigen inzicht konden aanpakken. Belangrijk, omdat vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd steeds vaker te maken krijgen met klimaatverandering, repressie en een krimpende civiele ruimte.

Vandaag blikken we terug op een inspirerend evenement Civic space at the frontlines - Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy. Het panel bestond uit Michel Forst, speciaal rapporteur van de VN voor milieuactivisten onder het Verdrag van Aarhus, Suzanne Kröger, parlementslid voor GroenLinks–PvdA, dr. Margit van Wessel, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Wageningen, Anne de Jonghe, beleidsadviseur bij Both ENDS, en Jonila Castro, nationaal woordvoerder van Kalikasan People's Network for the Environment. Met een publiek van maatschappelijke organisaties, academici, deskundigen op het gebied van verantwoordingsplicht en studenten bespraken we de effecten van Nederlandse economische activiteiten op milieuactivisten en hoe we steun kunnen bieden aan hen die in de frontlinie staan, in de strijd voor het milieu en de mensenrechten.

Coalitie: Herstel de afbraak en durf verder te gaan

Als Both ENDS zien we in dit coalitieakkoord een aantal voorzichtige stapjes in de goede richting. De groene lijn wordt licht ingezet, er is weer aandacht voor vrouwenrechten, het belang van het maatschappelijk middenveld wordt erkend en er wordt gesproken over handelsverdragen met aandacht voor wederzijdse belangen. Echter, zonder structurele verandering in hoe we handelen, investeren en samenwerken, blijven mooie woorden lege hulzen.

Alweer 7 jaar geleden stortte de dam van mijnbouwbedrijf Vale in Brumadinho (Brazilië) in, waarbij maar liefst 272 mensen omkwamen en de omgeving ernstig werd vervuild. Terwijl de nabestaanden herdenken en strijden voor gerechtigheid, gaat de vervuiling nog altijd door.