Stem op 22 mei voor eerlijke en duurzame handel
Op donderdag 22 mei mogen Europese burgers stemmen voor het Europees Parlement. De uitslag zal van grote invloed zijn op het beleid dat in Brussel gemaakt wordt. Het gaat dan niet om de keuze vóór of tégen Europa, maar juist om hoe we willen dat Europa er uit gaat zien. Benieuwd welke politici zich zullen inzetten voor een eerlijk en duurzaam handels- en investeringsbeleid? Kijk dan welke kandidaten voor het Europees Parlement (MEP's) de 'pledge' van de 'Alternative Trade Mandate alliantie' hebben ondertekend. Daarin wordt aan kandidaat MEP's gevraagd zich in te zetten voor een aantal cruciale punten op het gebied van het Europees handels- en investeringsbeleid.
Wat is het Alternative Trade Mandate?
De ATM-alliantie pleit voor een alternatief handels- en investeringsbeleid waarin respect voor mens, milieu en democratie centraal staan. Het uitgebreide 'alternatieve handelsmandaat' (Alternative Trade Mandate) van de alliantie wordt door meer dan 80 Europese NGO’s onderschreven. En inmiddels hebben meer dan 140 kandidaten voor het Europees Parlement de pledge van het ATM ondertekend en toegezegd zich actief te zullen inzetten voor de uitvoering ervan!
Wat is er mis met het huidige beleid?
Het handels- en investeringsbeleid van de Europese Unie heeft bijgedragen aan de voedsel-, milieu- en economische crises waar de wereld de afgelopen jaren door geplaagd wordt. De handelsbelangen van de Europese Unie worden vertegenwoordigd door de Europese Commissie, die namens de lidstaten handelsakkoorden sluit met andere landen en regio’s. De onderhandelingen gaan niet alleen over het verlagen van tarieven, maar ook over milieuregels, arbeidsrechten en intellectueel eigendom. Vrijhandelsakkoorden dringen diep door in de manieren waarop landen hun economie en maatschappij organiseren. Het huidige handelsbeleid wordt gedreven door de belangen van grote Europese multinationals en leidt tot toenemende ongelijkheid en aantasting van het milieu, zowel in de EU als in andere landen.
De ecologische voetafdruk van de EU is, aangejaagd door het Europese handelsbeleid, één van de grootste in de wereld. Schaarse natuurlijke hulpbronnen in ontwikkelingslanden worden nu gebruikt voor de op export gerichte productie van biobrandstoffen. Het land dat nodig is voor de productie van deze gewassen wordt vaak afgepakt van lokale bevolkingsgroepen die daardoor gedwongen worden hun heil elders te zoeken. Daarnaast onderhandelt de Europese Commissie met ontwikkelingslanden over het beperken van exportbelastingen en –beperkingen, terwijl regeringen van ontwikkelingslanden deze juist gebruiken om de lokale verwerking van grondstoffen tot half- of eindproducten te bevorderen of de uitputting van natuurlijke hulpbronnen te voorkomen. Door deze eisen te stellen dreigt de EU ontwikkelingslanden een belangrijk beleidsinstrument te ontnemen om de eigen verwerkende industrie een duw in de rug te geven.
Alternatieve visie op handel
De ATM-alliantie gelooft dat het Europese handelsbeleid aan een fundamentele verandering toe is. In het mandaat staan een aantal concrete en realistische voorstellen. Zo zouden verdragen op het gebied van mensenrechten, milieu en werk voorrang moeten hebben op handels- en investeringsregels. Ook zouden landen een bepaalde mate van vrijheid moeten krijgen om hun eigen strategie te bepalen om duurzame economische ontwikkeling te bereiken. Exportbeperkingen die er voor zorgen dat landen democratische controle behouden over hun grondstoffen zouden niet moeten worden verminderd of afgeschaft, maar juist moeten worden toegestaan.
De manier waarop onderhandelingen plaats vinden tast de democratie aan. Onderhandelingen over internationale handelsregels vinden achter gesloten deuren plaats, waardoor maatschappelijke organisaties en betrokken burgers vrijwel geen mogelijkheid hebben om de uitkomst te beïnvloeden. Onderhandelingsteksten worden pas na afloop van de onderhandelingen openbaar gemaakt. Het ATM pleit voor transparantie rondom lobbyactiviteiten en publicatie van onderhandelingsteksten en voortgangsrapportages.
Wat kan het Europees Parlement doen?
"Leden van het Europees Parlement kunnen een belangrijke rol spelen in het handel-besluitvormingsproces van de EU", zegt Lala Hakuma Dadci van Aitec, die de ATM-campagne in Frankrijk leidt. "Ze kunnen wijzen op de gevaren van handels- en investeringsovereenkomsten die worden doorgedrukt door de transnationale ondernemingen en hun lobby's, en zorgen dat handelsbesprekingen publiek en transparant worden. Handelsovereenkomsten moeten worden goedgekeurd door het Europees Parlement voordat ze van kracht worden, daarom zijn we blij te zien dat veel kandidaten zich bewust zijn van het belang van hun rol daarin. Deze kandidaten zijn duidelijk bereid om op te komen voor democratie, sociale rechtvaardigheid en het milieu."
De - tot nu toe140 - handtekeningen onder de pledges zijn afkomstig uit 18 verschillende landen en van allerlei politieke partijen en groepen in het Europees Parlement. In Nederland is de pledge ondertekend door 27 kandidaat-parlementsleden van onder andere de PvdA, GroenLinks, de SP, de CU, de Piratenpartij, de PvdD en Ikkiesvooreerlijk.eu. Voor wie wil weten welke kandidaten voor het Europees Parlement zich achter het ATM hebben geschaard, is hier de lijst te bekijken.
Website Alternative Trade Mandate
Onze visie op het Europese handels- en investeringsbeleid
Foto: Comhlámh, Dublin
Lees meer over dit onderwerp
-
Dossier /Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA)
GAGGA bundelt de krachten van de vrouwenrechten- en milieubewegingen om een wereld te realiseren waarin vrouwen toegang hebben tot hun rechten op water, voedselveiligheid en een schone, gezonde en veilige omgeving.
-
Nieuws / 27 February 2026Both ENDS versterkt veerkracht van vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd dankzij meerjarige bijdrage van de Postcode Loterij
In de afgelopen jaren ontving Both ENDS een extra bijdrage van €875.000 van de Postcode Loterij voor het Autonomy & Resilience Fund (2022–2025), uitgevoerd samen met de Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA). Hiermee konden we vrouwelijke activisten en hun gemeenschappen steunen met flexibele, op vertrouwen gebaseerde financiering, zodat zij urgente milieu- en klimaatproblemen naar eigen inzicht konden aanpakken. Belangrijk, omdat vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd steeds vaker te maken krijgen met klimaatverandering, repressie en een krimpende civiele ruimte.
-
Nieuws / 17 February 2026Civic space at the frontlines: "Smeed sterke coalities om repressieve regimes tegen te gaan"
Vandaag blikken we terug op een inspirerend evenement Civic space at the frontlines - Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy. Het panel bestond uit Michel Forst, speciaal rapporteur van de VN voor milieuactivisten onder het Verdrag van Aarhus, Suzanne Kröger, parlementslid voor GroenLinks–PvdA, dr. Margit van Wessel, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Wageningen, Anne de Jonghe, beleidsadviseur bij Both ENDS, en Jonila Castro, nationaal woordvoerder van Kalikasan People's Network for the Environment. Met een publiek van maatschappelijke organisaties, academici, deskundigen op het gebied van verantwoordingsplicht en studenten bespraken we de effecten van Nederlandse economische activiteiten op milieuactivisten en hoe we steun kunnen bieden aan hen die in de frontlinie staan, in de strijd voor het milieu en de mensenrechten.
-
Nieuws / 2 February 2026Reactie op coalitieakkoord D66-VVD-CDA
Coalitie: Herstel de afbraak en durf verder te gaan
Als Both ENDS zien we in dit coalitieakkoord een aantal voorzichtige stapjes in de goede richting. De groene lijn wordt licht ingezet, er is weer aandacht voor vrouwenrechten, het belang van het maatschappelijk middenveld wordt erkend en er wordt gesproken over handelsverdragen met aandacht voor wederzijdse belangen. Echter, zonder structurele verandering in hoe we handelen, investeren en samenwerken, blijven mooie woorden lege hulzen.
-
Dossier /Op zoek naar gerechtigheid voor de door Vale's mijnbouwrampen getroffen gemeenschappen in Mariana en Brumadinho
In 2015 en 2019 werd de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais getroffen door twee ernstige mijnrampen in Mariana en Brumadinho, veroorzaakt door hetzelfde mijnbouwbedrijf: Vale. Sindsdien streven de getroffen gemeenschappen naar gerechtigheid, via strafrechtelijke vervolging van de verantwoordelijken en een eerlijke schadevergoeding voor het verlies van hun dierbaren, hun huizen en hun middelen van bestaan. Both ENDS ondersteunt lokale maatschappelijke organisaties door hun streven naar gerechtigheid onder de aandacht te brengen van een internationaal publiek en, meer specifiek, door Nederlandse investeerders in Vale bewust te maken van de hoge risico's die de activiteiten van dit bedrijf met zich meebrengen voor mens en milieu.
-
Nieuws / 2 February 2026Zeven jaar na Brumadinho: straffeloosheid laat Vale’s rampen voortduren
Alweer 7 jaar geleden stortte de dam van mijnbouwbedrijf Vale in Brumadinho (Brazilië) in, waarbij maar liefst 272 mensen omkwamen en de omgeving ernstig werd vervuild. Terwijl de nabestaanden herdenken en strijden voor gerechtigheid, gaat de vervuiling nog altijd door.
-
Evenement / 26 January 2026Civic space at the frontlines
Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy
Both ENDS invites you to an interactive dialogue with experts from the UN, policy, academia, and civil society on environmental defenders and international trade. Together, we will explore how citizens, policymakers, academics, and activists can defend civic space and support those on the frontlines of environmental and human rights struggles. With a focus on the Netherlands’ role in international trade and investment policy, and drawing on the experiences of activists from the Philippines, the event aims to foster solidarity and identify strategic priorities to better protect environmental defenders amid the global crackdown on civic space
-
Nieuws / 22 January 2026Shell start nieuwe arbitrageprocedure tegen Nederland over nasleep gaswinning Groningen
Shell klaagt Nederland aan in een nieuwe poging om verantwoordelijkheid te ontwijken voor de gevolgen van decennia van gaswinning in Groningen. Jarenlang veroorzaakte de gaswinning aardbevingen, werden meer dan honderdduizend woningen beschadigd, en leven bewoners in voortdurende onzekerheid, nog steeds wachtend op herstel, versterking en gerechtigheid.
-
Dossier /Agua Zarca: inheemse strijd tegen stuwdam kost levens
Inheemse Hondurezen verzetten zich tegen de Agua Zarca-dam. De strijd heeft meerdere levens gekost, waaronder dat van Berta Cáceres. Na grote druk trok de Nederlandse FMO zich terug uit het project.
-
Voor de pers / 13 January 2026Onderzoek: FMO schoot tekort in controle bij project verbonden aan moord Berta Cáceres
TEGUCIGALPA/UTRECHT, 12 januari 2026 – De moord op de inheemse milieuactivist Berta Cáceres, die bijna 10 jaar geleden plaatsvond in Honduras, blijkt het resultaat te zijn van een georganiseerde criminele operatie, waarbij fondsen van Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO misleid werden om illegale activiteiten te financieren. Dat concludeert het vandaag verschenen onderzoeksrapport van de onafhankelijke commissie ingesteld door de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten, de Hondurese staat en de nabestaanden van Berta Cáceres. FMO was jarenlang een belangrijke financier van het Agua Zarca-project. Berta Cáceres streed als inheemse leider tegen deze omstreden dam, en werd om die reden in maart 2016 vermoord.
-
Dossier /Gas in Mozambique
In 2011 werd in het noorden van Mozambique, in de kustprovincie Cabo Delgado, één van de grootste gasvoorraden ter wereld gevonden. Er wordt in totaal 25 miljard dollar geïnvesteerd om het gas te kunnen winnen. Tientallen multinationals en financiers zijn betrokken bij deze snelle ontwikkelingen. Voor mensen die in Cabo Delgado wonen is het heel moeilijk om enige invloed uit te oefenen op de plannen en activiteiten, terwijl zij de negatieve gevolgen ondervinden. Zij raken land kwijt door de komst van al deze bedrijven.
-
Blog / 11 December 2025Reflecties over het werken aan Nederlandse financiering voor Mozambique LNG
Door Anne de JongheAfgelopen dinsdag ontving ik een kort sms'je met groot nieuws: de minister had zojuist aangekondigd dat het financieringsbeleid voor het Mozambique LNG-project was stopgezet. Het was een besluit waar ik – samen met zoveel anderen – jarenlang voor heb gevochten. Pas nu, meer dan een week later, begint het langzaam tot me door te dringen dat we echt hebben gewonnen. Dat jaren van doorzettingsvermogen, frustratie, discussies en onderzoeken uiteindelijk tot dit resultaat hebben geleid. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.
-
Dossier /Exportkredietverzekeringen: wie betaalt de rekening?
Both ENDS pleit bij de overheid voor het uitsluitend verlenen van exportkredietverzekeringen aan duurzame projecten die geen sociale- en milieuschade aanrichten in het land waar ze plaatsvinden.
-
Voor de pers / 2 December 2025Einde Nederlandse betrokkenheid bij controversieel gasproject in Mozambique in zicht na terugtrekking TotalEnergies uit Nederlandse verzekering
DEN HAAG/CABO DELGADO, 1 december 2025 - Vandaag heeft minister van Financiën Eelco Heinen bekendgemaakt dat TotalEnergies zich terugtrekt uit een Nederlandse exportkredietverzekering van $640 miljoen voor een controversieel gasproject in Mozambique. Ondanks dat de Nederlandse regering jarenlang om deze beslissing heen heeft gedraaid, is hiermee alsnog een deel van de Nederlandse betrokkenheid bij dit desastreuze project beëindigd.
-
Dossier /Inheemse gemeenschappen bedreigd door Barro Blanco-dam in Panama
De Barro Blanco-dam in Panama zet inheems land onder water, met financiering uit Nederland. Both ENDS maakt zich hard voor de naleving van de rechten van de inheemse gemeenschappen rond de dam.
-
Publicatie / 27 November 2025
-
Milieurechtvaardige praktijk /De Negotiated Approach: inclusief en duurzaam watermanagement
De Negotiated Approach werkt van onderaf. Deze aanpak geeft gemeenschappen een stem bij het beheer van rivieren, waarborgt eerlijk en duurzaam gebruik van het water en voorkomt aantasting van kwetsbare ecosystemen.
-
Nieuws / 27 November 2025Gemeenschappen en internationaal consortium presenteren gemeenschapsgeleid plan voor natuurgebaseerde adaptatie aan zeespiegelstijging in kustgebieden van Bangladesh
Lokale gemeenschappen in de zuidwestelijke kustregio van Bangladesh hebben -samen met een internationaal consortium waaronder Uttaran, CEGIS en Both ENDS- een door de gemeenschap geleid plan gepresenteerd om klimaatverandering en de versnellende zeespiegelstijging het hoofd te bieden via natuurgebaseerde adaptatie. The People’s Plan for Upscaling Ecosystem-Based Adaptation schetst een opschaalbare strategie, geworteld in lokaal eigenaarschap en generaties aan ervaringskennis. Centraal staat Community-Based Tidal River Management (CBTRM), een bewezen aanpak die wateroverlast vermindert, landophoging stimuleert en ecologisch evenwicht herstelt door samen te werken met natuurlijke getijden- en sedimentprocessen.
-
Dossier /Geen VIP-rechten voor multinationals: Kies voor mens en milieu!
Inheemse volken in Paraguay zien zich bij hun pogingen de grond van hun voorouders terug te vorderen, gedwarsboomd door Duitse investeerders. In Indonesië zijn Amerikaanse mijnbouwbedrijven erin geslaagd nieuwe wetgeving ongedaan te maken die bedoeld was om de economische ontwikkeling van het land te stimuleren en de bossen te beschermen. Dat is de impact die investeringsverdragen kunnen hebben op de ontwikkeling en rechten van de bevolking op sociaal, milieu- en economisch gebied. Waarom? Vooral vanwege zogenaamde 'Investor-to-State Dispute Settlement'-clausules die vaak zijn opgenomen in dit soort verdragen.
-
Blog / 25 November 2025COP30 laat zien waarom het afschaffen van ISDS essentieel is voor echte klimaatactie
In mijn interventie op COP30 sprak ik over één van die krachten: het systeem van investeerder-staatarbitrage (ISDS). Via ISDS kunnen fossiele bedrijven regeringen voor miljarden aanklagen wanneer zij bossen willen beschermen, emissies willen reguleren of een verantwoord fossiel afbouwpad uitstippelen. Alleen al in het Amazonegebied worden honderden olie- en gasprojecten nog steeds beschermd door ISDS-clausules. Dit verandert bosbescherming in een financieel risico en creëert klimaatfinanciering in omgekeerde richting.
