Olie, water, rechtvaardigheid en milieu. De puzzel Oeganda

Shell klaagt Nederland aan in een nieuwe poging om verantwoordelijkheid te ontwijken voor de gevolgen van decennia van gaswinning in Groningen. Jarenlang veroorzaakte de gaswinning aardbevingen, werden meer dan honderdduizend woningen beschadigd, en leven bewoners in voortdurende onzekerheid, nog steeds wachtend op herstel, versterking en gerechtigheid.

TEGUCIGALPA/UTRECHT, 12 januari 2026 – De moord op de inheemse milieuactivist Berta Cáceres, die bijna 10 jaar geleden plaatsvond in Honduras, blijkt het resultaat te zijn van een georganiseerde criminele operatie, waarbij fondsen van Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO misleid werden om illegale activiteiten te financieren. Dat concludeert het vandaag verschenen onderzoeksrapport van de onafhankelijke commissie ingesteld door de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten, de Hondurese staat en de nabestaanden van Berta Cáceres. FMO was jarenlang een belangrijke financier van het Agua Zarca-project. Berta Cáceres streed als inheemse leider tegen deze omstreden dam, en werd om die reden in maart 2016 vermoord.

Afgelopen dinsdag ontving ik een kort sms'je met groot nieuws: de minister had zojuist aangekondigd dat het financieringsbeleid voor het Mozambique LNG-project was stopgezet. Het was een besluit waar ik – samen met zoveel anderen – jarenlang voor heb gevochten. Pas nu, meer dan een week later, begint het langzaam tot me door te dringen dat we echt hebben gewonnen. Dat jaren van doorzettingsvermogen, frustratie, discussies en onderzoeken uiteindelijk tot dit resultaat hebben geleid. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.

DEN HAAG/CABO DELGADO, 1 december 2025 - Vandaag heeft minister van Financiën Eelco Heinen bekendgemaakt dat TotalEnergies zich terugtrekt uit een Nederlandse exportkredietverzekering van $640 miljoen voor een controversieel gasproject in Mozambique. Ondanks dat de Nederlandse regering jarenlang om deze beslissing heen heeft gedraaid, is hiermee alsnog een deel van de Nederlandse betrokkenheid bij dit desastreuze project beëindigd.

Lokale gemeenschappen in de zuidwestelijke kustregio van Bangladesh hebben -samen met een internationaal consortium waaronder Uttaran, CEGIS en Both ENDS- een door de gemeenschap geleid plan gepresenteerd om klimaatverandering en de versnellende zeespiegelstijging het hoofd te bieden via natuurgebaseerde adaptatie. The People’s Plan for Upscaling Ecosystem-Based Adaptation schetst een opschaalbare strategie, geworteld in lokaal eigenaarschap en generaties aan ervaringskennis. Centraal staat Community-Based Tidal River Management (CBTRM), een bewezen aanpak die wateroverlast vermindert, landophoging stimuleert en ecologisch evenwicht herstelt door samen te werken met natuurlijke getijden- en sedimentprocessen.

In mijn interventie op COP30 sprak ik over één van die krachten: het systeem van investeerder-staatarbitrage (ISDS). Via ISDS kunnen fossiele bedrijven regeringen voor miljarden aanklagen wanneer zij bossen willen beschermen, emissies willen reguleren of een verantwoord fossiel afbouwpad uitstippelen. Alleen al in het Amazonegebied worden honderden olie- en gasprojecten nog steeds beschermd door ISDS-clausules. Dit verandert bosbescherming in een financieel risico en creëert klimaatfinanciering in omgekeerde richting.

SOMO en Both ENDS veroordelen scherp de nieuw aan het licht gekomen arbitragezaak die is aangespannen door Petrogas, een Omaans olie- en gasbedrijf dat twee gasvelden in de Nederlandse Noordzee exploiteert. Het bedrijf klaagt de Nederlandse staat aan op basis van de investor-state dispute settlement (ISDS) clausule in het bilaterale investeringsverdrag tussen Nederland en Oman.