Amerikaanse Senaat wil dat de Wereldbank haar eigen regels handhaaft
De Senaat van de Verenigde Staten heeft een brief gestuurd aan de Amerikaanse minister van Financiën, om erop aan te dringen dat de Wereldbank haar eigen sociale en milieuregels strenger handhaaft. Deze regels, de zogenaamde ‘safeguards’, zijn bedoeld om te voorkomen dat projecten van de Wereldbank sociale en milieuschade veroorzaken. De safeguards dreigen nu te worden afgezwakt en worden bovendien niet altijd nageleefd, en daarom informeerde Pieter Jansen van Both ENDS samen met mensen van verschillende partnerorganisaties uit de hele wereld zowel Republikeinen als Democraten in het Amerikaanse Congres over de onbedoelde effecten van de investeringen van de Wereldbank op lokale gemeenschappen. Met resultaat, getuige de brief.
Drama voor de bevolking
Projecten van de Wereldbank hebben vaak onbedoelde en averechtse effecten op mensen en hun omgeving. Neem de inheemse Anuak-bevolking in Ethiopië. Deze mensen leefden ooit in de uitgestrekte natuur op hun eigen land, maar moeten sinds dat van hen is afgepakt, in vluchtelingenkampen wonen. Het grote sociaaleconomische project dat de Wereldbank had gestart in Ethiopië, resulteerde erin dat het Anuak-land werd geconfisceerd door de overheid, die het vervolgens aan de Tigray, de dominante bevolkingsgroep uit het noorden van het land gaf. De Anuak werd de toegang tot hun land ontzegd, en daarmee verloren ze ook de toegang tot natuurlijke hulpbronnen en voedselvoorziening, hun natuurlijke supermarkt. Okok Ojulu, zelf van oorsprong Anuak, werkte jarenlang voor de Wereldbank aan de uitvoering van het Wereldbankproject in zijn geboortestreek. Het project liep uit op een nachtmerrie: in plaats van zijn mensen verder te helpen bleek het project vooral veel leed te veroorzaken.
Strakkere safeguards, geen verslapping
Okok diende zijn ontslag in bij de Wereldbank en vraagt sindsdien overal aandacht voor de situatie van zijn volk. Maar helaas staat de situatie van de Anuak niet op zichzelf: het komt veelvuldig voor dat door projecten van de Wereldbank lokale bevolkingsgroepen gedwongen worden te verhuizen en hiervoor weinig tot geen compensatie krijgen. Het bestuur van de Wereldbank is al vanaf 2012 bezig met het proces om haar safeguards, te herzien, zodat ze voldoen aan de eisen van deze tijd, aldus de bank. Maar de regels dreigen daarmee ook zwakker te worden en dat zal de positie van lokale gemeenschappen alleen maar verslechteren.
Veeleisende brief van Senaat
De Amerikaanse Senaat schrijft in haar brief onder andere dat de volgende regels van de Wereldbank minimaal in stand moeten blijven: voordat een investering in een nieuw project wordt goedgekeurd, moet de projectontwikkelaar een degelijke, milieueffectrapportage kunnen overleggen. Daarnaast moeten er concrete plannen zijn voor eventuele herhuisvesting van inwoners in het investeringsgebied. “De Wereldbank is van plan haar klanten zelf verantwoordelijk te maken voor de uitvoering van de sociale en milieuregels van de bank”, zegt Pieter Jansen. “Allemaal goed en wel, vindt de Senaat, maar dat moet dan op z’n minst heel goed gecontroleerd moet worden, en er moet een toetsingskader voor komen. Dat zou ook het klachtenmechanisme van de bank meer slagkracht geven en zorgen dat bewoners van een gebied waar een project wordt gepland, daar van tevoren inspraak in hebben door middel van de verplichte ‘Free Prior and Informed Consent’.”
Grote stap vooruit
De VS is de grootste aandeelhouder van de Wereldbank en heeft daarom grote invloed op het beleid van de bank. Het signaal dat de Amerikaanse Senaat geeft met de brief, is dus een flinke steun in de rug van NGO’s over de hele wereld zoals Both ENDS, die al jaren pleiten voor strengere safeguards en betere naleving ervan. Both ENDS blijft er samen met haar partners naar streven om de safeguards van de Wereldbank aan te scherpen om te voorkomen dat lokale gemeenschappen hetzelfde lot moeten ondergaan als de bijvoorbeeld de Anuak.
Links
Nieuwsbericht brief Treasury 2014
Weblog Pieter Jansen over de Anuak
Lees meer over dit onderwerp
-
Nieuws / 2 februari 2026Zeven jaar na Brumadinho: straffeloosheid laat Vale’s rampen voortduren
Alweer 7 jaar geleden stortte de dam van mijnbouwbedrijf Vale in Brumadinho (Brazilië) in, waarbij maar liefst 272 mensen omkwamen en de omgeving ernstig werd vervuild. Terwijl de nabestaanden herdenken en strijden voor gerechtigheid, gaat de vervuiling nog altijd door.
-
Evenement / 26 januari 2026Civic space at the frontlines
Environmental Defenders and the Role of International Trade and Investment Policy
Both ENDS invites you to an interactive dialogue with experts from the UN, policy, academia, and civil society on environmental defenders and international trade. Together, we will explore how citizens, policymakers, academics, and activists can defend civic space and support those on the frontlines of environmental and human rights struggles. With a focus on the Netherlands’ role in international trade and investment policy, and drawing on the experiences of activists from the Philippines, the event aims to foster solidarity and identify strategic priorities to better protect environmental defenders amid the global crackdown on civic space
-
Nieuws / 22 januari 2026Shell start nieuwe arbitrageprocedure tegen Nederland over nasleep gaswinning Groningen
Shell klaagt Nederland aan in een nieuwe poging om verantwoordelijkheid te ontwijken voor de gevolgen van decennia van gaswinning in Groningen. Jarenlang veroorzaakte de gaswinning aardbevingen, werden meer dan honderdduizend woningen beschadigd, en leven bewoners in voortdurende onzekerheid, nog steeds wachtend op herstel, versterking en gerechtigheid.
-
Dossier /Agua Zarca: inheemse strijd tegen stuwdam kost levens
Inheemse Hondurezen verzetten zich tegen de Agua Zarca-dam. De strijd heeft meerdere levens gekost, waaronder dat van Berta Cáceres. Na grote druk trok de Nederlandse FMO zich terug uit het project.
-
Voor de pers / 13 januari 2026Onderzoek: FMO schoot tekort in controle bij project verbonden aan moord Berta Cáceres
TEGUCIGALPA/UTRECHT, 12 januari 2026 – De moord op de inheemse milieuactivist Berta Cáceres, die bijna 10 jaar geleden plaatsvond in Honduras, blijkt het resultaat te zijn van een georganiseerde criminele operatie, waarbij fondsen van Nederlandse Ontwikkelingsbank FMO misleid werden om illegale activiteiten te financieren. Dat concludeert het vandaag verschenen onderzoeksrapport van de onafhankelijke commissie ingesteld door de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten, de Hondurese staat en de nabestaanden van Berta Cáceres. FMO was jarenlang een belangrijke financier van het Agua Zarca-project. Berta Cáceres streed als inheemse leider tegen deze omstreden dam, en werd om die reden in maart 2016 vermoord.
-
Dossier /Gas in Mozambique
In 2011 werd in het noorden van Mozambique, in de kustprovincie Cabo Delgado, één van de grootste gasvoorraden ter wereld gevonden. Er wordt in totaal 25 miljard dollar geïnvesteerd om het gas te kunnen winnen. Tientallen multinationals en financiers zijn betrokken bij deze snelle ontwikkelingen. Voor mensen die in Cabo Delgado wonen is het heel moeilijk om enige invloed uit te oefenen op de plannen en activiteiten, terwijl zij de negatieve gevolgen ondervinden. Zij raken land kwijt door de komst van al deze bedrijven.
-
Blog / 11 december 2025Reflecties over het werken aan Nederlandse financiering voor Mozambique LNG
Door Anne de JongheAfgelopen dinsdag ontving ik een kort sms'je met groot nieuws: de minister had zojuist aangekondigd dat het financieringsbeleid voor het Mozambique LNG-project was stopgezet. Het was een besluit waar ik – samen met zoveel anderen – jarenlang voor heb gevochten. Pas nu, meer dan een week later, begint het langzaam tot me door te dringen dat we echt hebben gewonnen. Dat jaren van doorzettingsvermogen, frustratie, discussies en onderzoeken uiteindelijk tot dit resultaat hebben geleid. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.
-
Dossier /Exportkredietverzekeringen: wie betaalt de rekening?
Both ENDS pleit bij de overheid voor het uitsluitend verlenen van exportkredietverzekeringen aan duurzame projecten die geen sociale- en milieuschade aanrichten in het land waar ze plaatsvinden.
-
Voor de pers / 2 december 2025Einde Nederlandse betrokkenheid bij controversieel gasproject in Mozambique in zicht na terugtrekking TotalEnergies uit Nederlandse verzekering
DEN HAAG/CABO DELGADO, 1 december 2025 - Vandaag heeft minister van Financiën Eelco Heinen bekendgemaakt dat TotalEnergies zich terugtrekt uit een Nederlandse exportkredietverzekering van $640 miljoen voor een controversieel gasproject in Mozambique. Ondanks dat de Nederlandse regering jarenlang om deze beslissing heen heeft gedraaid, is hiermee alsnog een deel van de Nederlandse betrokkenheid bij dit desastreuze project beëindigd.
-
Dossier /Inheemse gemeenschappen bedreigd door Barro Blanco-dam in Panama
De Barro Blanco-dam in Panama zet inheems land onder water, met financiering uit Nederland. Both ENDS maakt zich hard voor de naleving van de rechten van de inheemse gemeenschappen rond de dam.
-
Publicatie / 27 november 2025
-
Milieurechtvaardige praktijk /De Negotiated Approach: inclusief en duurzaam watermanagement
De Negotiated Approach werkt van onderaf. Deze aanpak geeft gemeenschappen een stem bij het beheer van rivieren, waarborgt eerlijk en duurzaam gebruik van het water en voorkomt aantasting van kwetsbare ecosystemen.
-
Nieuws / 27 november 2025Gemeenschappen en internationaal consortium presenteren gemeenschapsgeleid plan voor natuurgebaseerde adaptatie aan zeespiegelstijging in kustgebieden van Bangladesh
Lokale gemeenschappen in de zuidwestelijke kustregio van Bangladesh hebben -samen met een internationaal consortium waaronder Uttaran, CEGIS en Both ENDS- een door de gemeenschap geleid plan gepresenteerd om klimaatverandering en de versnellende zeespiegelstijging het hoofd te bieden via natuurgebaseerde adaptatie. The People’s Plan for Upscaling Ecosystem-Based Adaptation schetst een opschaalbare strategie, geworteld in lokaal eigenaarschap en generaties aan ervaringskennis. Centraal staat Community-Based Tidal River Management (CBTRM), een bewezen aanpak die wateroverlast vermindert, landophoging stimuleert en ecologisch evenwicht herstelt door samen te werken met natuurlijke getijden- en sedimentprocessen.
-
Dossier /Geen VIP-rechten voor multinationals: Kies voor mens en milieu!
Inheemse volken in Paraguay zien zich bij hun pogingen de grond van hun voorouders terug te vorderen, gedwarsboomd door Duitse investeerders. In Indonesië zijn Amerikaanse mijnbouwbedrijven erin geslaagd nieuwe wetgeving ongedaan te maken die bedoeld was om de economische ontwikkeling van het land te stimuleren en de bossen te beschermen. Dat is de impact die investeringsverdragen kunnen hebben op de ontwikkeling en rechten van de bevolking op sociaal, milieu- en economisch gebied. Waarom? Vooral vanwege zogenaamde 'Investor-to-State Dispute Settlement'-clausules die vaak zijn opgenomen in dit soort verdragen.
-
Blog / 25 november 2025COP30 laat zien waarom het afschaffen van ISDS essentieel is voor echte klimaatactie
In mijn interventie op COP30 sprak ik over één van die krachten: het systeem van investeerder-staatarbitrage (ISDS). Via ISDS kunnen fossiele bedrijven regeringen voor miljarden aanklagen wanneer zij bossen willen beschermen, emissies willen reguleren of een verantwoord fossiel afbouwpad uitstippelen. Alleen al in het Amazonegebied worden honderden olie- en gasprojecten nog steeds beschermd door ISDS-clausules. Dit verandert bosbescherming in een financieel risico en creëert klimaatfinanciering in omgekeerde richting.
-
Dossier /Wetlands without Borders
Via het Wetlands without Borders-programma zetten we ons in voor duurzaam en maatschappelijk verantwoord beheer van het wetlandsysteem La Plata Basin in Zuid-Amerika.
-
Publicatie / 17 november 2025
-
Milieurechtvaardige praktijk /Niet-houten bosproducten (NTFPs)
Ongeveer één op de zes mensen, met name vrouwen, is direct afhankelijk van bossen voor hun levens en levensonderhoud, en dan vooral met betrekking tot voedsel. Dit laat zien hoe belangrijk bossen en niet-houten bosproducten (Non-Timber Forest Products / NTFP's) zijn voor de veerkracht van gemeenschappen. Deze producten zijn voor hen een bron van voedsel, water en inkomsten, maar hebben ook een culturele en spirituele betekenis.
-
Brief / 14 november 2025
Letter: TPAC’s report “Final Judgement Detailed Research MTCS’’
A coalition of Malaysian and international NGOs has released a memorandum in response to the recent TPAC report on the Malaysian Timber Certification Scheme (MTCS). The organizations express serious concerns about the independence, quality, and credibility of the assessment carried out by the Timber Procurement Assessment Committee (TPAC).
-
Dossier /Handelsverdragen
Handelsverdragen hebben vaak niet alleen vergaande gevolgen voor de economie van een land, maar ook voor mens en milieu. Vooral de meest kwetsbare groepen zijn de dupe van internationale handelsverdragen.
