Nieuw rapport Both ENDS en Milieudefensie: Bescherming voor Klimaatvervuilers'
Vandaag brengen Milieudefensie en Both ENDS een rapport uit 'Bescherming voor klimaatvervuilers: Nederlandse investeringsverdragen als obstakel voor de energietransitie'. Het rapport concludeert onder andere dat de vijf grootste olie- en gasbedrijven in de wereld minimaal 140 brievenbusfirma's in Nederland hebben waarmee ze aanspraak kunnen maken op investeringsbescherming.
Veel claims die gerelateerd zijn aan fossiele brandstoffen lopen dan ook via ons land. Gas-, olie- en kolenbedrijven genieten - net als andere multinationals - onder andere via Nederlandse investeringsverdragen en het daarin opgenomen 'investor-to-state dispute settlement' (ISDS)-mechanisme, vergaande investeringsbescherming. Deze bedrijven kunnen een claim bij een overheid indienen als zij van mening zijn dat zij winst mislopen, bijvoorbeeld wanneer deze overheid de gas-, olie, of kolenwinning terug wil dringen.
Om hoge claims te voorkomen, besluiten overheden vaak om af te zien van dit soort besluiten. De wereldwijde energietransitie wordt hierdoor ernstig vertraagd en de kosten lopen op. Nederland is, na de VS, wereldwijd het land waarvanuit de meeste aan fossiele brandstoffen gerelateerde ISDS-zaken worden aangespannen. Ons land speelt daarmee dus een aanzienlijke rol in het tegenhouden van de wereldwijde energietransitie.
____________________________________________________________
Persbericht – Nederland blijkt obstakel voor behalen klimaatdoelen wereldwijd
Door de vergaande bescherming die Nederland biedt aan investeringen van olie- en gasbedrijven, wordt het voor andere landen duurder en moeilijker om klimaatdoelen te halen. Dat blijkt uit een rapport van Milieudefensie en Both ENDS. De vijf grootste olie- en gasbedrijven maken via 140 brievenbusfirma's in Nederland gebruik van de 90 Nederlandse investeringsverdragen die ons land met andere landen heeft. Deze bedrijven hebben daardoor de mogelijkheid om enorme bedragen te claimen als een overheid besluit de winning van olie, gas of kolen terug te dringen – wat moet volgens de afspraken uit het Parijsakkoord.
Nederland tweede op lijst fossiele claimzaken
Tot nu toe claimden multinationals via Nederland in twintig fossiel-gerelateerde zaken al een bedrag van 55 miljard dollar. Na de Verenigde Staten is Nederland het land van waaruit de meeste claims gerelateerd aan fossiele brandstoffen afkomstig zijn. Via Nederland wordt 780 miljard euro in buitenlandse fossiele-energieprojecten geïnvesteerd door multinationals, bijna 20% van de totale Nederlandse investeringen in het buitenland.
"Een verbod op schaliegaswinning, het afschaffen van fossiele subsidies, het introduceren van klimaat- of milieuheffingen, het afwijzen van nieuwe infrastructuur voor verwerking of transport van olie; op basis van eerdere claims moeten we concluderen dat dit soort beleid via investeringsverdragen aangevochten kan worden. Doordat claims een reëel gevaar zijn, worden overheden bang om klimaatbeleid door te voeren. De vervuilers gaan vrijuit", stelt Freek Bersch, campagneleider Economie bij Milieudefensie.
Ook risico voor Nederland op fossiele claim
Ook Nederlands klimaatbeleid kan gehinderd worden door investeringsbescherming. Bij de gesprekken over het stoppen met kolen, kunnen RWE en Vattenfall dreigen met een claim om er een goede deal uit te slepen. Ook als Nederland de Groningse gaskraan dicht wil draaien, hangt de mogelijkheid van een dergelijke claim in de lucht.
Voor meer informatie:
Gezamenlijk rapport Milieudefensie en Both ENDS: 'Bescherming voor klimaatvervuilers: Nederlandse investeringsverdragen als obstakel voor de energietransitie'(februari 2018)
Gezamenlijk rapport Milieudefensie, SOMO, TNI en Both ENDS: '50 jaar ISDS' (januari 2018)
Publieksbrochure 'Alles wat je nog niet wist over Bilaterale Investeringsverdragen (maar wel wil weten)' (januari 2018)
Lees meer over dit onderwerp
-
Dossier /Paris Proof Export Support
Bijna tweederde van de exportkredietverzekeringen die Atradius DSB in de periode 2012 tot 2018 verleende, ging naar de fossiele-energiesector. Dat staat haaks op de klimaatafspraken van Parijs die Nederland heeft ondertekend.
-
Nieuws / 27 februari 2026Both ENDS versterkt veerkracht van vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd dankzij meerjarige bijdrage van de Postcode Loterij
In de afgelopen jaren ontving Both ENDS een extra bijdrage van €875.000 van de Postcode Loterij voor het Autonomy & Resilience Fund (2022–2025), uitgevoerd samen met de Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA). Hiermee konden we vrouwelijke activisten en hun gemeenschappen steunen met flexibele, op vertrouwen gebaseerde financiering, zodat zij urgente milieu- en klimaatproblemen naar eigen inzicht konden aanpakken. Belangrijk, omdat vrouwelijke milieuverdedigers wereldwijd steeds vaker te maken krijgen met klimaatverandering, repressie en een krimpende civiele ruimte.
-
Nieuws / 2 februari 2026Reactie op coalitieakkoord D66-VVD-CDA
Coalitie: Herstel de afbraak en durf verder te gaan
Als Both ENDS zien we in dit coalitieakkoord een aantal voorzichtige stapjes in de goede richting. De groene lijn wordt licht ingezet, er is weer aandacht voor vrouwenrechten, het belang van het maatschappelijk middenveld wordt erkend en er wordt gesproken over handelsverdragen met aandacht voor wederzijdse belangen. Echter, zonder structurele verandering in hoe we handelen, investeren en samenwerken, blijven mooie woorden lege hulzen.
-
Nieuws / 22 januari 2026Shell start nieuwe arbitrageprocedure tegen Nederland over nasleep gaswinning Groningen
Shell klaagt Nederland aan in een nieuwe poging om verantwoordelijkheid te ontwijken voor de gevolgen van decennia van gaswinning in Groningen. Jarenlang veroorzaakte de gaswinning aardbevingen, werden meer dan honderdduizend woningen beschadigd, en leven bewoners in voortdurende onzekerheid, nog steeds wachtend op herstel, versterking en gerechtigheid.
-
Dossier /Gas in Mozambique
In 2011 werd in het noorden van Mozambique, in de kustprovincie Cabo Delgado, één van de grootste gasvoorraden ter wereld gevonden. Er wordt in totaal 25 miljard dollar geïnvesteerd om het gas te kunnen winnen. Tientallen multinationals en financiers zijn betrokken bij deze snelle ontwikkelingen. Voor mensen die in Cabo Delgado wonen is het heel moeilijk om enige invloed uit te oefenen op de plannen en activiteiten, terwijl zij de negatieve gevolgen ondervinden. Zij raken land kwijt door de komst van al deze bedrijven.
-
Blog / 11 december 2025Reflecties over het werken aan Nederlandse financiering voor Mozambique LNG
Door Anne de JongheAfgelopen dinsdag ontving ik een kort sms'je met groot nieuws: de minister had zojuist aangekondigd dat het financieringsbeleid voor het Mozambique LNG-project was stopgezet. Het was een besluit waar ik – samen met zoveel anderen – jarenlang voor heb gevochten. Pas nu, meer dan een week later, begint het langzaam tot me door te dringen dat we echt hebben gewonnen. Dat jaren van doorzettingsvermogen, frustratie, discussies en onderzoeken uiteindelijk tot dit resultaat hebben geleid. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.
-
Dossier /Exportkredietverzekeringen: wie betaalt de rekening?
Both ENDS pleit bij de overheid voor het uitsluitend verlenen van exportkredietverzekeringen aan duurzame projecten die geen sociale- en milieuschade aanrichten in het land waar ze plaatsvinden.
-
Nieuws / 27 november 2025Gemeenschappen en internationaal consortium presenteren gemeenschapsgeleid plan voor natuurgebaseerde adaptatie aan zeespiegelstijging in kustgebieden van Bangladesh
Lokale gemeenschappen in de zuidwestelijke kustregio van Bangladesh hebben -samen met een internationaal consortium waaronder Uttaran, CEGIS en Both ENDS- een door de gemeenschap geleid plan gepresenteerd om klimaatverandering en de versnellende zeespiegelstijging het hoofd te bieden via natuurgebaseerde adaptatie. The People’s Plan for Upscaling Ecosystem-Based Adaptation schetst een opschaalbare strategie, geworteld in lokaal eigenaarschap en generaties aan ervaringskennis. Centraal staat Community-Based Tidal River Management (CBTRM), een bewezen aanpak die wateroverlast vermindert, landophoging stimuleert en ecologisch evenwicht herstelt door samen te werken met natuurlijke getijden- en sedimentprocessen.
-
Dossier /Wetlands without Borders
Via het Wetlands without Borders-programma zetten we ons in voor duurzaam en maatschappelijk verantwoord beheer van het wetlandsysteem La Plata Basin in Zuid-Amerika.
-
Milieurechtvaardige praktijk /Niet-houten bosproducten (NTFPs)
Ongeveer één op de zes mensen, met name vrouwen, is direct afhankelijk van bossen voor hun levens en levensonderhoud, en dan vooral met betrekking tot voedsel. Dit laat zien hoe belangrijk bossen en niet-houten bosproducten (Non-Timber Forest Products / NTFP's) zijn voor de veerkracht van gemeenschappen. Deze producten zijn voor hen een bron van voedsel, water en inkomsten, maar hebben ook een culturele en spirituele betekenis.
-
Dossier /Communities Regreen the Sahel
In verschillende landen in de Sahel heeft de lokale bevolking uitgestrekte stukken land hersteld door dat wat spontaan uit de grond komt te verzorgen, en jonge gewassen en bomen te beschermen tegen vee en andere gevaren.
-
Publicatie / 16 oktober 2025
-
Nieuws / 9 oktober 2025Both ENDS lanceert nieuwe strategie: “Connecting people for an environmentally just world'
Met grote trots lanceert Both ENDS vandaag haar nieuwe strategie voor de komende vijf jaar: “Connecting people for an environmentally just world”. Deze strategie is in nauwe samenwerking met ons partnernetwerk ontwikkeld – het netwerk dat altijd al, en nog steeds, de basis vormt van ons werk. Samen streven we naar een wereld waarin mens en natuur in balans floreren en iedereen in waardigheid kan leven.
-
Dossier /Internationale handel en investeringen met oog voor mens en milieu
Het netwerk van internationale handels- en investeringsverdragen is groot en onoverzichtelijk; Nederland alleen al heeft meer dan 70 bilaterale investeringsverdragen (BITs) en is betrokken bij de handels- en investeringsverdragen die de EU afsluit, zoals met de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen of met Indonesië.
-
Dossier /Versterken van milieurechtvaardige praktijken
Lokale gemeenschappen hebben dankzij hun nauwe band met hun leefomgeving vaak de beste ideeën voor een duurzaam gebruik en beheer van land, water en bossen. Deze milieurechtvaardige praktijken en processen herstellen ecosystemen en bestrijden klimaatverandering. Ze zijn daarmee essentieel voor het oplossen van de verschillende crisissen in de wereld, maar krijgen niet genoeg financiële en politieke steun.
-
Publicatie / 2 oktober 2025
-
Nieuws / 23 september 2025Met de ondemocratische splitsing van de EU-Mercosur deal laat Europa de kans schieten om voorop te lopen met rechtvaardige handel
De afgelopen tijd schreven vele kranten over de Brusselse haast om het handelsverdrag tussen de EU en de Zuid-Amerikaanse Mercosur landen te bezegelen. Volgens de Europese Commissie hoeven nationale parlementen daar niet mee in te stemmen, doordat ze het handelsgedeelte en het “politieke” gedeelte, hebben opgeknipt. Dit “splitsen” betekent dat het handelsdeel als EU-only besluit door de Europese Raad en het Europees Parlement kan worden goedgekeurd, terwijl nationale parlementen buitenspel staan en het politieke-samenwerkingsdeel op de lange baan gaat. Both ENDS en partners maken zich hierover grote zorgen en roepen de Nederlandse regering op om tégen dit akkoord uit oude doos te stemmen.
-
Dossier /Soja: handel in ontbossing
De groeiende vraag naar soja heeft negatieve gevolgen voor mens en milieu in Zuid-Amerika. Both ENDS wijst Nederlandse actoren in de soja-industrie op hun verantwoordelijkheid en werkt met partners aan duurzame en eerlijke alternatieven.
-
Nieuws / 9 september 2025Vereenvoudiging mag geen verzwakking betekenen: waarom de EUDR en andere milieuwetgeving sterk moeten blijven
Both ENDS waarschuwt dat het huidige debat over de “vereenvoudiging” van EU-milieuwetgeving geen excuus mag worden om broodnodige waarborgen te verzwakken of uit te stellen. In eerdere bijdragen aan de totstandkoming van de EU-verordening ontbossingsvrije producten (EUDR) bracht Both ENDS de stemmen van lokale en inheemse, bosafhankelijke gemeenschappen over, die de EU herhaaldelijk opriepen verantwoordelijkheid te nemen voor de grootschalige ontbossing die samenhangt met Europese import. Zij benadrukten hoe ontbossing de biodiversiteit vernietigt, klimaatstabiliteit ondermijnt en hun rechten, bestaansmiddelen en culturen aantast.
-
Dossier /Naar een sociaal en ecologisch rechtvaardige energietransitie
Om de klimaatcrisis aan te pakken moeten we dringend overschakelen van fossiele brandstoffen naar schone, hernieuwbare energie. Deze overgang gaat echter niet alleen over het veranderen van energiebronnen. Het vereist een inclusief en eerlijk proces dat systemische ongelijkheden en veeleisende consumptiepatronen aanpakt, dat prioriteit geeft aan ecologische en sociale rechtvaardigheid en dat fouten uit het verleden niet herhaalt.
